اهداف و غايات ، در بيشتر اوقات ، سايهء خود را بر سر ساختار و همچنين مضامينى كه ارائه مىشوند ، مىگسترانند . فرقهاى عمده و ويژگيهايى كه غالبا آيات و سور مكّى را از آيات و سور مدنى متمايز مىگردانند ، عبارتند از : 1 . بخش مكّى قرآن كريم به گونه‌اى بنيادين ، مبادى شرك و بت‌پرستى را به ميدان كارزار مىكشاند ، و با مبانى روانى و فكرى ، و دستاوردهاى اخلاقى و اجتماعى بت‌پرستى و شرك به مبارزهء روياروى مىپردازد . 2 . بخش مكّى ، بدايع خلقت و عجايب آفرينش را كه گواه بر وجود آفريننده و مدبّرى براى آنهاست ، مورد تأكيد قرار مىدهد ؛ همچنين ، بر « عالم غيب » ، « بعث » و « جزاء » ، « وحى » و « پيامبران » و تشريح دلايل و براهين مربوط به مسايل مذكور تأكيد دارد ؛ و وجدان انسان و خرد و حكمت و احساس را كه خداوند متعال در وجود بشر به وديعت نهاده است ، مخاطب قرار مىدهد . 3 . علاوه بر اينها ، بخش مكّى قرآن كريم ، اخلاق را با تمامى مفاهيم كلّى آن مطرح مىكند ، و مصداقهاى بيرونى مفاهيم علمى اخلاق را مورد بررسى قرار مىدهد ، و چگونگى برقرارى و اجراى قوانين اخلاقى را در جامعه يادآور مىشود ؛ نسبت به انواع انحراف اخطار مىدهد : كفر و عصيان ، جهل و عدوان ، تكبّر و استكبار ، خونريزى ، زنده به گور كردن دختران ، هتك حرمت و عرض و ناموس ، خوردن مال يتيمان ، كم‌فروشى ، قطع رحم ، و ديگر زمينه‌هاى سركشى و هوا پرستى ؛ و در كنار اينها ، چهرهء راستين اخلاق را مىنماياند : ايمان به خدا ، فرمانبردارى او ، دانش ، خرد ، دوستى ، مهربانى ، گذشت ، شكيبايى ، اخلاص ، عزم و اراده ، سپاسگزارى از ديگران و احترام به حقوق ديگران ، نيكى به پدر و مادر ، احسان به همسايه ، پاكدلى ، پاك زبانى ، صداقت در داد و ستد ، توكّل به خدا ، و ديگر زمينه‌هاى خير و صلاح . 4 . بخش مكّى ، داستانهاى پيامبران و فرستادگان خدا را بازگو مىكند ، و موقعيتهاى مختلفى را كه در برابر اقوام و امّتهايشان در ميدان كارزار ايمان و كفر داشته‌اند ، ترسيم مىكند ، و عبرتها و پندهايى را كه بايد از آن داستانها برگرفته شود ، عمدتا ، مطرح مىسازد .